แนวทางการพัฒนาสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครูในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากาฬสินธุ์ เขต 3
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์ และความต้องการจำเป็นในการพัฒนาสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครู และ 2) พัฒนาและประเมินแนวทางการพัฒนาสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครู การวิจัยแบ่งเป็น 2 ระยะ คือ 1) การศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์ และความต้องการจำเป็นในการพัฒนาสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครู กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ผู้บริหารสถานศึกษาและครู จำนวน 313 คน ได้มาโดยการสุ่มแบบแบ่งชั้น และ 2) การพัฒนาแบบและประเมินแนวทางการพัฒนาสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครู กลุ่มผู้ให้ข้อมูล ได้แก่ ครูที่โดดเด่นในการจัดการเรียนรู้เชิงรุก จำนวน 3 คน และผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 5 คน เครื่องมือการวิจัย ได้แก่ แบบสอบถาม มีค่าความเชื่อมั่นในส่วนสภาพปัจจุบัน .97 และส่วนสภาพที่พึงประสงค์ .98 แบบสัมภาษณ์ และแบบประเมิน สถิติที่ใช้ ได้แก่ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และดัชนีลำดับความสำคัญของความต้องการจำเป็นแบบปรับปรุง ผลการวิจัยพบว่า 1) สภาพปัจจุบันสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครู อยู่ในระดับปานกลาง ส่วนสภาพที่พึงประสงค์ อยู่ในระดับมากที่สุด และลำดับความต้องการจำเป็นในการพัฒนาเรียงจากสูงหาต่ำ คือ การใช้สื่อและทรัพยากรเพื่อการเรียนรู้ การวิเคราะห์หลักสูตร การจัดกิจกรรมการเรียนรู้เชิงรุก การวัดและประเมินผล และการออกแบบการจัดการเรียนรู้เชิงรุก และ 2) ผลการประเมินแนวทางการพัฒนาสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครู มีความเหมาะสมและความเป็นไปได้ อยู่ในระดับมากที่สุด
Downloads
Article Details

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงศึกษาธิการ. (2567, 13 พฤศจิกายน). ประกาศกระทรวงศึกษาธิการ เรื่อง นโยบายการศึกษาของ กระทรวงศึกษาธิการ ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2568 – 2569. ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 141 ตอนพิเศษ 309 ง หน้า 13.
ชัยวัฒน์ สุทธิรัตน์. (2564). การจัดการเรียนรู้เพื่อการเปลี่ยนแปลง. เอ็มดี ออล กราฟิก.
ทิศนา แขมมณี. (2564). ศาสตร์การสอน: องค์ความรู้เพื่อการจัดกระบวนการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ. (พิมพ์ครั้งที่ 25). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ธงชัย คำปวง. (2561). การพัฒนาครูแบบองค์รวมโดยการเทียบเคียงสมรรถนะ. [วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยนเรศวร]. http://www.edu.nu.ac.th/th/news/docs/ download /2018_12_23_11_51_51.pdf
นนทลี พรธาดาวิทย์. (2559). การจัดการเรียนรู้แบบ Active learning (พิมพ์ครั้งที่ 2). ทริปเพิ้ล เอ็ดดูเคชั่น.
บุญชม ศรีสะอาด. (2560). การวิจัยเบื้องต้น ฉบับปรับปรุง (พิมพ์ครั้งที่ 10). สุวีริยาสาส์น.
พวงเพ็ญ อินทรประวัติ และคณะ. (2564). สมรรถนะของครู 4 ด้านที่ส่งผลต่อการเรียนรู้ของผู้เรียนมากที่สุด. วารสารวิชาการศึกษาศาสตร์, 22(1), 180-195. https://ejournals.swu.ac.th/index.php/jedu/article/view/13343/11148
พิมพันธ์ เดชะคุปต์. (2566). สมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกแบบรวมพลัง สร้างเสริมสมรรถนะของผู้เรียน. ศูนย์หนังสือแห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
พิมพันธ์ เดชะคุปต์ และ พเยาว์ ยินดีสุข. (2557). การจัดการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21. โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
เพชรจันทร์ ภูทะวัง. (2568). การพัฒนาโปรแกรมเสริมสร้างสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครูโรงเรียนประถมศึกษา สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. [ปริญญาการศึกษามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏร้อยเอ็ด]. https://tdc.thailis.or.th/tdc/dccheck.php?Int_code=55&RecId=31130&obj_id=279682 &showmenu=no&userid=0
ไพฑูรย์ สินลารัตน์ และคณะ. (2560). การศึกษา 4.0 เป็นยิ่งกว่าการศึกษา (พิมพ์ครั้งที่ 4). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ภาวดี นามม่วง. (2568). โปรแกรมเสริมสร้างสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครูสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่ การศึกษาประถมศึกษาสุรินทร์ เขต 3. [ปริญญาการศึกษามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏร้อยเอ็ดhttps://tdc.thailis.or.th/tdc/dccheck.php?Int_code=32&RecId=934&obj_id=3644&showmenu=no&userid=0
วัทนวิภา บุดดีสี. (2565). การพัฒนาโปรแกรมเสริมสร้างการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครู สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษามหาสารคาม. [ปริญญาการศึกษามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหาสารคาม]. http://202.28.34.124/dspace/bitstream/123456789/2052/1/63010581049.pdf http://202.28.34.124/dspace/bitstream/123456789/1102/1/61010586022.pdf
ศุภากร รัตนบุดตา (2566). โปรแกรมพัฒนาครูด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุก สังกัดสานักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากาฬสินธุ์ เขต 1. [ปริญญาการศึกษามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหาสารคาม]. https://khoon.msu.ac.th/_dir/fulltext/2024/02/ Supakorn_Rattanabudta66.pdf
สิทธิพล อาจอินทร์. (2564). ศาสตร์และศิลป์การจัดการเรียนรู้ ในศตวรรษที่ 21 (พิมพ์ครั้งที่ 4). คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น.
สุนิสา ดวงชตา (2564). แนวทางการส่งเสริมการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครูผู้สอน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครสวรรค์ เขต 3. [ปริญญาการศึกษามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยนเรศวร]. https://nuir.lib.nu.ac.th/dspace/bitstream/123456789/6123/3/SunisaDuangchata.pdf
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากาฬสินธุ์ เขต 3. (2566). รายงานผลการดำเนินงานประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2565. สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา กาฬสินธุ์ เขต 3.
_______. (2567). แผนพัฒนาการศึกษา พ.ศ. 2566-2570 (ฉบับทบทวน พ.ศ. 2566). สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากาฬสินธุ์ เขต 3. สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากาฬสินธุ์ เขต 3.
_______. (2568). แผนบริหารจัดการโรงเรียนขนาดเล็ก ปีงบประมาณ พ.ศ. 2568 – 2570. สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากาฬสินธุ์ เขต 3.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2562). แนวทางนิเทศเพื่อพัฒนาและส่งเสริมการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) ตามนโยบายลดเวลาเรียน เพิ่มเวลารู้. โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตร แห่งประเทศไทย.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2561). การพัฒนากลไกขับเคลื่อนระบบการผลิตและพัฒนาครูสมรรถนะสูงสำหรับ ประเทศไทย 4.0. พริกหวานกราฟฟิค.
_______. (2562). เข้าใจสมรรถนะอย่างง่าย ๆ ฉบับประชาชนและเข้าใจหลักสูตรฐานสมรรถนะอย่างง่าย ๆ ฉบับครู ผู้บริหาร และบุคลากรทางการศึกษา. สำนักมาตรฐานการศึกษาและพัฒนาการเรียนรู้.
อรไท แสงลุน. (2564). การพัฒนารูปแบบการส่งเสริมความสามารถในการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครูโดยใช้การศึกษาชั้นเรียนผ่านชุมชนแห่งการเรียนรู้เชิงวิชาชีพ. [ปริญญาการศึกษาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยนเรศวร]. https://nuir.lib.nu.ac.th/dspace/bitstream/123456789/5022/1/60031530.pdf
Dema, K., & Tshering. (2020). The effects of active learning approach in teaching and learning science: A Case of one of the primary schools in Bhutan. International Research Journal for Quality in Education, 7(1): 1–6. https://www.researchgate.net/publication/339641177
Gumbur, Y., & Avarogullari, M. (2020). The effect of using augmented reality applications on social studies education. Research and Experience Journal, 5(2), 72-87. https://doi.org/10.47214/adeder.835927
Khalfan Al, S., Ali Sharaf Al, M., & Raja Muznah, H. (2020). The effectiveness of using augmented reality in teaching geography curriculum on the achievement and attitudes of Omani 10th grade students. Multidisciplinary Journal for Education, Social and Technological Sciences, 7(2), 20-29. https://www.proquest.com/openview/197f8edbb4267c2593bb42c426ed22bc
Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607-610. https://doi.org/10.1177/001316447003000308
Lombardi, D., Shipley, T. F., & Astronomy Team, Biology Team, Chemistry Team, Engineering Team, Geography Team, Geoscience Team, and Physics Team. (2021). The curious construct of active learning. Psychological Science in the Public Interest, 22(1), 8-43. https://journals.sagepub.com /doi/10.1177/1529100620973974
Nelson, N., & Bramwell-Lalor, S. (2023). Implementing student-centered, active-learning instructional strategies in a grade 10 biology classroom. International Journal of Research in Teacher Education (IJRTE), 14(4): 17-36. https://ijrte.inased.org/makale_indir/4279