ปัญหาทางกฎหมายและการบังคับใช้พระราชบัญญัติควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ พ.ศ. 2568 และกฎหมายลำดับรองที่เกี่ยวข้อง

บทคัดย่อ

พระราชบัญญัติควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2568 ซึ่งมีผลบังคับใช้อย่างเป็นทางการเมื่อวันที่
8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2568 เป็นการปฏิรูปกฎหมายครั้งสำคัญเพื่อให้อุดช่องว่างทางกฎหมายและเท่าทันต่อการเปลี่ยนแปลงของสภาพสังคม เศรษฐกิจ และเทคโนโลยีการตลาดยุคดิจิทัล โดยการเปลี่ยนแปลงที่สำคัญ ได้แก่ การขยายนิยาม “เครื่องดื่มแอลกอฮอล์” ให้ครอบคลุมถึงของเหลวหรือวัตถุที่มีแอลกอฮอล์เกิน 0.5 ดีกรี และคำว่า “การสื่อสารการตลาด” เพื่อควบคุมการโฆษณาแฝงและการรีวิวผ่านสื่อออนไลน์อย่างเข้มงวด นอกจากนี้ยังมีการโอนอำนาจการออกประกาศกำหนดเวลาและสถานที่ขายจากนายกรัฐมนตรีไปยัง คณะกรรมการควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ เพื่อเพิ่มความคล่องตัวในการบริหารจัดการ

ในส่วนของมาตรการควบคุมการบริโภค อาจส่งผลกระทบวงกว้างคือการห้ามบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในสถานที่ขายหรือพื้นที่จัดบริการเพื่อการค้าในช่วงเวลาห้ามขาย (00.00–11.00 น. และ 14.00–17.00 น.) หากฝ่าฝืนมีโทษปรับทางพินัยไม่เกิน 10,000 บาท แม้จะมีการผ่อนปรนให้นั่งดื่มต่อได้ไม่เกิน 1 ชั่วโมงหลังจากเริ่มเวลาห้ามขายในกรณีที่ซื้อไว้ก่อนหน้าก็ตาม รวมทั้ง การยกระดับความรับผิดทางแพ่งของผู้ขาย โดยกำหนดให้ผู้ประกอบการต้องร่วมรับผิดชอบชดใช้ค่าสินไหมทดแทน หากจงใจหรือประมาทเลินเล่อขายเครื่องดื่มให้แก่บุคคลที่มึนเมาจนครองสติไม่ได้ แล้วบุคคลนั้นไปก่อเหตุสร้างความเสียหายต่อผู้อื่น

อย่างไรก็ตาม การบังคับใช้กฎหมายฉบับนี้ยังเผชิญกับปัญหาทางกฎหมายและการตีความ โดยเฉพาะความยากลำบากของผู้ประกอบการในการใช้ดุลพินิจวัด "มาตรฐานความมึนเมา" ด้วยสายตา และความเสี่ยงในการใช้อำนาจของเจ้าหน้าที่ในการสั่งพักใช้หรือเพิกถอนใบอนุญาตที่อาจขาดมาตรฐานที่ชัดเจน บทความจึงเสนอแนะให้เร่งจัดทำ "คู่มือการตีความและการบังคับใช้" รวมถึงการกำหนดนิยามในกฎหมายลำดับรองให้มีความเป็นรูปธรรม เพื่อสร้างความเป็นธรรมและรักษาความสมดุลระหว่างมิติด้านสาธารณสุขและความมีชีวิตชีวาทางเศรษฐกิจของประเทศ