ปัจจัยทางกฎหมายที่ส่งผลต่อระบบนิเวศธุรกิจดาวเทียมวงโคจรต่ำของประเทศไทย: การวิเคราะห์อุปสรรคเชิงกฎหมายเปรียบเทียบกับกรณีศึกษาต่างประเทศ

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ปัจจัยทางกฎหมายที่ส่งผลต่อการพัฒนาระบบนิเวศธุรกิจดาวเทียมวงโคจรต่ำ หรือ Low Earth Orbit Satellite Business Ecosystem ของประเทศไทย โดยมุ่งศึกษาปัญหาและอุปสรรคเชิงกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับกฎหมายอวกาศ ระบบใบอนุญาตดาวเทียม การจัดสรรคลื่นความถี่ การอนุญาตดาวเทียมต่างชาติ ความรับผิดและการประกันภัย ความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ การคุ้มครองข้อมูล และการจัดการขยะอวกาศ การศึกษานี้ใช้วิธีการวิเคราะห์เชิงเอกสารและการเปรียบเทียบกับกรณีศึกษาต่างประเทศ ได้แก่ สิงคโปร์ สหภาพยุโรป สหราชอาณาจักร และออสเตรเลีย

ผลการศึกษาพบว่า ประเทศไทยมีศักยภาพในการใช้ดาวเทียมวงโคจรต่ำเพื่อสนับสนุนเศรษฐกิจดิจิทัล การสื่อสารในพื้นที่ห่างไกล การเดินเรือ การบิน เกษตรอัจฉริยะ และการบริหารจัดการภัยพิบัติ อย่างไรก็ตาม กรอบกฎหมายไทยยังมีลักษณะกระจัดกระจาย และยังขาดกฎหมายอวกาศแห่งชาติที่บังคับใช้ครบวงจร ทำให้เกิดความไม่แน่นอนด้านใบอนุญาต ความรับผิด การกำกับดูแลผู้ประกอบการต่างชาติ และการคุ้มครองข้อมูล

เมื่อเปรียบเทียบกับต่างประเทศพบว่าสหราชอาณาจักรมีกฎหมาย Space Industry Act 2018 ที่กำหนดระบบใบอนุญาต ความรับผิด และการประกันภัยอย่างชัดเจน สหภาพยุโรปเสนอ EU Space Act เพื่อสร้างมาตรฐานร่วมด้านความปลอดภัย ความยืดหยุ่น และความยั่งยืนของกิจกรรมอวกาศ สิงคโปร์มุ่งพัฒนาโครงสร้างสถาบันด้านอวกาศที่เอื้อต่อนวัตกรรม ส่วนออสเตรเลียมีกฎหมายเฉพาะสำหรับการปล่อยและการกลับเข้าสู่ชั้นบรรยากาศของวัตถุอวกาศ

บทความนี้เสนอให้ประเทศไทยจัดทำกฎหมายกิจการอวกาศแห่งชาติแบบบูรณาการ จัดตั้งกลไก one-stop space regulator พัฒนาระบบใบอนุญาตเฉพาะสำหรับ LEO Satellite กำหนดหลักเกณฑ์ความรับผิดและการประกันภัย รวมถึงสร้างมาตรฐานด้าน cybersecurity, satellite data governance และ space debris mitigation เพื่อให้ระบบนิเวศธุรกิจดาวเทียมวงโคจรต่ำของไทยเติบโตได้อย่างมั่นคง แข่งขันได้ และสอดคล้องกับมาตรฐานสากล