กฎหมายต่อต้านการฟอกเขียวขององค์กรธุรกิจเพื่อคุ้มครองผู้บริโภคในต่างประเทศและข้อเสนอแนะสำหรับประเทศไทย

บทคัดย่อ

การรณรงค์แก้ไขปัญหาการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศในหลายมิติ ไม่ว่าจะเป็นการส่งเสริมการนำหลัก ESG มาใช้ในภาคธุรกิจ การตั้งกฎกติกาทางการค้าเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมของประเทศต่าง ๆ การสร้างความตระหนักรู้ให้แก่ผู้บริโภคทำให้กระแสรักษ์โลกมีอิทธิพลต่อภาคการค้าโลกในปัจจุบัน ด้วยเหตุนี้บริษัทต่าง ๆ จึงต้องปรับตัวและสร้างภาพลักษณ์ที่ดีด้านสิ่งแวดล้อม อย่างไรก็ตาม มีกรณีศึกษาจำนวนมากที่พบว่าหลายองค์กรธุรกิจใช้กลยุทธ์ทางการตลาดด้วยการอ้างคำสิ่งแวดล้อมที่เป็นการหลอกลวงโดยไม่ได้มีกระบวนการที่ลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมอย่างแท้จริง การกระทำในลักษณะดังกล่าวจึงมักถูกเรียกว่าเป็นการฟอกเขียว

ประเทศสหรัฐอเมริกาและสหภาพยุโรปเป็นประเทศกรณีศึกษาที่น่าสนใจเนื่องจากมีกฎหมายต่อต้านการฟอกเขียวเพื่อป้องกันมิให้นักลงทุนหรือผู้บริโภคถูกหลอกลวงตลอดจนมีการบังคับใช้กฎหมายอย่างจริงจัง สำหรับประเทศไทยมีเพียงกฎเกณฑ์ที่สำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ได้กำหนดขึ้นเพื่อใช้บังคับกับบริษัทที่อยู่ในตลาดทุนเพื่อปกป้องนักลงทุนจากการบิดเบือนข้อมูลด้านความยั่งยืน ดังนั้น การคุ้มครองผู้บริโภคที่นอกเหนือจากนี้จะต้องอาศัยความคุ้มครองจากพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภคในส่วนของการโฆษณาที่ไม่เป็นธรรม แต่อย่างไรก็ตาม อาจเกิดปัญหาในการตีความและการบังคับใช้ได้เพราะยังไม่มีการออกกฎเกณฑ์ที่ระบุให้การฟอกเขียวเป็นการโฆษณาที่ไม่เป็นธรรม นอกจากนี้ อาจอาศัยความคุ้มครองจากประมวลกฎหมายอาญาในส่วนของความผิดเกี่ยวกับการขายของโดยหลอกลวงหรือความผิดฐานฉ้อโกง ในบทความนี้จึงเสนอให้มีการออกกฎระเบียบให้พฤติกรรมการฟอกเขียวเป็นการโฆษณาที่ไม่เป็นธรรมเพื่อให้เกิดความชัดเจนและช่วยให้องค์กรธุรกิจใช้กลยุทธ์ทางการตลาดอย่างเหมาะสม ตลอดจนปฏิรูปฉลากด้านสิ่งแวดล้อมที่มีอยู่จำนวนมากเป็นรูปแบบเดียวเพื่อให้สอดคล้องกับแนวทางสากล เช่น EU-wide recognized labels ของสหภาพยุโรปเพื่อควบคุมฉลากให้มีมาตรฐานเดียวกันและแก้ปัญหาความสับสนตลอดจนสร้างความเชื่อมั่นให้แก่ผู้บริโภค