แนวทางการพัฒนาหลักสูตรสหวิทยาการเพื่อเสริมสร้างสมรรถนะด้านนวัตกรรมในสถาบันอุดมศึกษาไทย
คำสำคัญ:
หลักสูตรสหวิทยาการ, สมรรถนะด้านนวัตกรรม, อุดมศึกษาไทย, Triple Helix, Creative Economyบทคัดย่อ
ปัญหาหนึ่งของหลักสูตรสถาบันศึกษาไทยในปัจจุบัน คือการสร้างหลักสูตรยังคงยึดติดกับการแยกศาสตร์ (disciplinary silo) ขาดความยืดหยุ่นและการบูรณาการข้ามศาสตร์ ซึ่งเป็นอุปสรรคต่อการพัฒนาสมรรถนะด้านนวัตกรรม (OECD, 2019; Trilling & Fadel, 2009) แม้จะมีนโยบายสนับสนุนเศรษฐกิจสร้างสรรค์และการเรียนรู้เชิงบูรณาการ แต่ยังขาดกลไกเชิงระบบ เช่น การจัดสรรงบประมาณ การประเมินผล และความร่วมมือระหว่างมหาวิทยาลัย ภาคอุตสาหกรรม และภาครัฐ (Etzkowitz & Leydesdorff, 2000)
จากปัญหาดังกล่าว บทความวิชาการนี้จึงมุ่งศึกษาถึงแนวทางการพัฒนาหลักสูตรสหวิทยาการในสถาบันการศึกษาไทย โดยบูรณาการองค์ความรู้จากหลากหลายศาสตร์ เช่น วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี มนุษยศาสตร์ ศิลปะ และบริหารจัดการ ร่วมกับการเรียนรู้แบบลงมือปฏิบัติ (Experiential Learning) และการเรียนรู้ผ่านการแก้ปัญหา (Problem-Based Learning) (Jacobs, 2013; Kolb, 2015) เพื่อเสริมสร้างสมรรถนะด้านนวัตกรรมของนักศึกษา โดยผลการศึกษาชี้ว่าการพัฒนาหลักสูตรควรยึดหลักการเรียนรู้เชิงสร้างสรรค์ (Constructivism) ควบคู่กับแนวคิด Triple Helix โดยส่งเสริมการมีส่วนร่วมของมหาวิทยาลัย ภาคอุตสาหกรรม และภาครัฐ ในการสร้างสภาพแวดล้อมการเรียนรู้ที่ตอบสนองต่อความเปลี่ยนแปลง (Etzkowitz & Leydesdorff, 2000) สมรรถนะด้านนวัตกรรมควรประกอบด้วย ความรู้ (Knowledge) ทักษะ (Skills) และคุณลักษณะ (Attributes) ที่นำไปสู่การสร้างสรรค์นวัตกรรมเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน (UNCTAD, 2010)
จากการศึกษานำมาสู่ข้อเสนอแนะจากบทความนี้ คือ การพัฒนาหลักสูตรสหวิทยาการในสถาบันการศึกษาไทย ควรออกแบบโครงสร้างหลักสูตรที่ยืดหยุ่น เชื่อมโยงระหว่างศาสตร์และส่งเสริมการเรียนรู้ผ่านบริบทจริง เพื่อส่งเสริมให้นักศึกษามีสมรรถนะที่ตอบโจทย์นวัตกรรมและนำไปสู่การพัฒนาที่ยั่งยืนในอนาคต
เอกสารอ้างอิง
สำนักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม. (2564). แผนด้านการอุดมศึกษาเพื่อ
ผลิตและพัฒนากำลังคนของประเทศ พ.ศ. 2564-2570. กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม. https://www.mhesi.go.th/images/2564/Policy/HigherEdPlan_64-70_V2.pdf
สำนักงานสภาพัฒนาการวิจัยแห่งชาติ. (2023). เกี่ยวกับเศรษฐกิจสร้างสรรค์. https://www.bcg.in.th/
creative-economy-about/
Chaisuwan, C., Suwannatthachote, P., & Kwiecien, K. (2012). Development of a blended
learning model with a problem-based approach for a computer programming course. Songklanakarin Journal of Social Sciences and Humanities, 18(2), 233–264. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/psujssh/article/view/171549
Chanthes, S. (2022). A model for developing digital citizenship of students in the faculty of
education, Chiang Mai Rajabhat University. Journal of Education and Innovation, 24(1), 77–90. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/edujournal_nu/article/view/253907
Chanthes, S. (2023). Developing a learning process to enhance information and digital literacy
through project-based learning. Journal of Liberal Arts, Maejo University, 11(1), 164–182. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/liberalarts/article/view/260780
Etzkowitz, H., & Leydesdorff, L. (2000). The dynamics of innovation: From National Systems
and “Mode 2” to a Triple Helix of university–industry–government relations. Research Policy, 29(2), 109–123. https://doi.org/10.1016/S0048-7333(99)00055-4
Jacobs, J. A. (2013). In defense of disciplines: Interdisciplinarity and the renewal of the
university. University of Chicago Press.
Kao, Y. S., Chen, Y. L., & Lo, M. C. (2023). Developing an interdisciplinary course for product
and media design by applying scaffolding and mentoring. International Journal of Technology and Design Education, 33(5), 1845–1864. https://doi.org/10.1007/s10798-022-09795-z
Kim, Y. (2020). The role of education in fostering innovation: A comparative analysis of
Finland, Singapore, and South Korea. Journal of Education and Economic Development, 6(2), 45–61.
Kolb, D. A. (2015). Experiential learning: Experience as the source of learning and
Development. (2nd ed.). Pearson Education.
Lucas, B., & Claxton, G. (2010). New kinds of smart: How the science of learnable intelligence is changing education. Open University Press.
Nakwa, K., & Zawdie, G. (2016). University–industry–government partnership for innovation
and enterprise in Thailand. In T. T. Thuy & G. Zawdie (Eds.), Role of university in promoting innovation and new technology in agriculture. Vietnam National University Press. https://www.researchgate.net/publication/305216120
Organisation for Economic Co-operation and Development. (2019). OECD skills outlook 2019:
Thriving in a digital world. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/df80bc12-en
Partnership for 21st Century Skills. (2009). P21 framework definitions.
http://www.p21.org/storage/documents/P21_Framework_Definitions.pdf
Rule, A. C. (2006). Editorial: The components of authentic learning. Journal of Authentic
Learning, 3(1), 1–10.
Trilling, B., & Fadel, C. (2009). 21st century skills: Learning for life in our times. Jossey-Bass.
United Nations Conference on Trade and Development. (2010). Creative economy report
: Creative economy: A feasible development option. UNCTAD. https://unctad.org/system/files/official-document/ditctab20103_en.pdf
Wattanaporn, K., Puncreobutr, V., & Sombat, T. (2020). Developing an interdisciplinary course
for enhancing integrated citizenship identity. Journal of Education Naresuan University, 22(4), 16–29. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/edujournal_nu/
article/view/241804
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
##default.contextSettings.thaijo.licenseTerms##
