จริยธรรมการใช้เทคโนโลยีปัญญาประดิษญ์ (AI)
การใช้ปัญญาประดิษฐ์เชิงสร้างสรรค์ (Generative AI) หรือเทคโนโลยีที่มีการช่วยสร้างเนื้อหาโดยเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ ในกระบวนการเขียนต้องดำเนินการด้วยความระมัดระวัง เนื้อหาที่สร้างโดยเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ ต้องได้รับการตรวจทานอย่างละเอียดและแก้ไขอย่างรอบคอบเพื่อให้มั่นใจว่ามีความถูกต้อง ครบถ้วน และเป็นกลาง และการใช้เทคโนโลยีดังกล่าว โดยต้องมีการเปิดเผยอย่างชัดเจนในต้นฉบับ และข้อความเปิดเผยนี้จะปรากฏในบทความและต้นฉบับที่ตีพิมพ์ด้วย ความรับผิดชอบทั้งหมดเกี่ยวกับความถูกต้อง ความสมบูรณ์ และความเป็นต้นฉบับของต้นฉบับเป็นของผู้นิพนธ์และคณะผู้นิพนธ์แต่เพียงผู้เดียว
1. ข้อห้ามการกำหนดให้เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) เป็นผู้นิพนธ์ร่วม
1.1 เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) แชตบอต (Chatbot) หรือระบบอัตโนมัติ ไม่สามารถระบุชื่อเป็นผู้นิพนธ์หลักหรือผู้นิพนธ์ร่วม (Co-authors) ได้ เนื่องจากผู้นิพนธ์ต้องมีสถานะเป็นบุคคลตามกฎหมาย (Legal Person) เท่านั้น
1.2 ห้ามใช้เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) อนุมัติบทความฉบับสุดท้าย (Final Approval) ห้ามลงนามในเอกสารเปิดเผยความขัดแย้งทางผลประโยชน์ (Conflicts of Interest) เนื่องจากเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ไม่สามารถรับผิดชอบต่อสัจจะ ความถูกต้อง หรือความสมบูรณ์ทางจริยธรรมของผลงานได้
2. ขอบเขตการใช้งานที่อนุญาตและไม่อนุญาตให้ผู้นิพนธ์ใช้งาน
2.1 ขอบเขตที่อนุญาตให้ใช้ คือ ใช้งานเป็นเพียงเครื่องมือสนับสนุนลำดับรอง ดังนี้
(1) การตรวจแก้ไขภาษา ไวยากรณ์ การสะกดคำ การขัดเกลาสำนวนวิชาการ
(2) การช่วยสร้างแผนภูมิ ภาพประกอบ อินโฟกราฟิก รูปแบบ (Model) เพื่อการนำเสนอทางวิชาการ
2.2 ขอบเขตที่ไม่อนุญาตให้ใช้ คือ กิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับเนื้อหาและสาระสำคัญของบทความ ได้แก่
(1) การยกร่างหรือเขียนเนื้อหาบทความในส่วนบทคัดย่อ, บทนำ, การทบทวนวรรณกรรม, วิธีดำเนินการวิจัย, ผลการวิจัย, บทอภิปรายผล, ข้อสรุป และข้อเสนอแนะ
(2) การวิเคราะห์ข้อมูลทางสถิติ การแปลความหมายผลลัพธ์ การสังเคราะห์ข้อค้นพบ หรือการสรุปผลเชิงวิชาการแทนมนุษย์
(3) การสร้างข้อความคำพูดหรือข้อมูลจากการสัมภาษณ์
3. การเปิดเผยข้อมูลการใช้เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI)
3.1 หากผู้นิพนธ์ใช้เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) ในการตรวจแก้ไขภาษา ขัดเกลาสำนวน ยกร่างข้อความส่วนใดส่วนหนึ่ง ต้องแจ้งการใช้งานไว้ในส่วนกิตติกรรมประกาศ โดยระบุชื่อเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI), เวอร์ชัน, ผู้ผลิต, วันที่ใช้งาน, วัตถุประสงค์ และคำสั่ง (Prompts) ที่ใช้ทั้งหมดอย่างชัดเจน
ตัวอย่าง “ในบทความฉบับนี้ ผู้วิจัยใช้เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ ชื่อ Claude โมเดล Sonnet 5 Efford
Extra ผลิตโดย Anthropics เมื่อวันที่ 2 กรกฎาคม 2569 มีวัตถุประสงค์เพื่อตรวจแก้ภาษาและ
พิสูจน์อักษร โดยใช้คำสั่ง (Prompt) ……………………. ในการดำเนินการ”
3.2 หากผู้นิพนธ์ใช้เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) ในการสร้างรูปภาพประเภทต่าง ๆ จากขอบเขตที่อนุญาตให้ใช้ ผู้นิพนธ์ต้อง (1) ทำการอ้างในรูปแบบ In-text citation ตามหลักเกณฑ์การอ้างอิงของวารสาร และ (2) ต้องแจ้งการใช้งานไว้ในส่วนกิตติกรรมประกาศ โดยระบุชื่อเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI), เวอร์ชัน, ผู้ผลิต, วันที่ใช้งาน, วัตถุประสงค์ และคำสั่ง (Prompts) ที่ใช้ทั้งหมดอย่างชัดเจน เช่น
ตัวอย่างการอ้างอิงในเนื้อหา (OpenAI, 2026)
ตัวอย่างการแจ้งในกิตติกรรมประกาศ “ในบทความฉบับนี้ ผู้วิจัยสร้างรูปภาพด้วยเทคโนโลยีปัญญา-
ประดิษฐ์ ชื่อ Gemini Notebook เวอร์ชั่น Plus ผลิตโดย Google เมื่อวันที่ 2 กรกฎาคม 2569
เพื่อสรุปเนื้อหาในหัวข้อที่ 4.5 โดยใช้ฟังชั่นก์ Infographic ที่มีอยู่ในหมวด Studio ในการ
ดำเนินการ”
“ในบทความฉบับนี้ ผู้วิจัยสร้างรูปภาพด้วยเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ ชื่อ ChatGPT โมเดล
Free ผลิตโดย OpenAI เมื่อวันที่ 23 กันยายน 2569 เพื่อสร้าง Infographic สรุปเนื้อหาใน
หัวข้อที่ 4 ทั้งหมด โดยใช้คำสั่ง (Prompt) …………………… ในการดำเนินการ”
4. ความรับผิดชอบของผู้นิพนธ์และความเสี่ยงของเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI)
4.1 ผู้นิพนธ์ที่เป็นมนุษย์ทุกคนต้องรับผิดชอบต่อความถูกต้อง ความน่าเชื่อถือ ความเป็นต้นฉบับ ลิขสิทธิ์ และการอ้างอิงเอกสารทั้งหมดในบทความแต่เพียงผู้เดียว แม้จะมีการใช้เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) ช่วยในกระบวนการจัดเตรียมบทความก็ตาม
4.2 เนื่องจากอัลกอริทึมของเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) มีความเสี่ยงสูงที่จะสร้างข้อมูลเท็จที่ฟังดูสมเหตุสมผลแต่ไม่ถูกต้อง (Hallucinations) การสร้างรายการอ้างอิงเอกสารที่ไม่มีอยู่จริง การมีอคติของอัลกอริทึม (Biases) และความเสี่ยงในการเกิดการคัดลอกผลงานโดยไม่เจตนา (Inadvertent Plagiarism) ผู้นิพนธ์จึงจำเป็นต้องตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลและเอกสารอ้างอิงทุกจุดด้วยตนเองอย่างเคร่งครัด
5. จริยธรรมของบรรณาธิการ ผู้ประเมิน และการรักษาความลับ
5.1 ห้ามบรรณาธิการหรือผู้ทรงคุณวุฒิประเมินบทความ ป้อนเนื้อหาต้นฉบับบทความ หรือข้อมูลวิจัยที่ยังไม่ได้รับการเผยแพร่ลงในเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) หรือ Chatbot โดยเด็ดขาด เนื่องจากเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ จะจดจำและจัดเก็บข้อมูลไว้ในคลังข้อมูล ซึ่งอาจนำไปแสดงผลแก่ผู้ใช้งานรายอื่นในอนาคต อันเป็นการละเมิดความลับของบทความและทรัพย์สินทางปัญญาอย่างร้ายแรง
5.2 หากบรรณาธิการหรือผู้ทรงคุณวุฒิประเมินบทความ ใช้เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) ในการช่วยร่างคำวิจารณ์ หรือเขียนจดหมายโต้ตอบ ต้องเปิดเผยขอบเขตการใช้งานให้ทุกฝ่ายทราบ และต้องรับผิดชอบต่อเนื้อหาคำวิจารณ์และรายการอ้างอิงที่สร้างขึ้นโดยเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI)
.
.
____________________
ปรับปรุงและพัฒนารายละเอียดจาก
- Chris Zielinski, et al. (2023). Chatbots, Generative AI, and Scholarly Manuscripts. WAME Recommendations on Chatbots and Generative Artificial Intelligence in Relation to Scholarly Publications. https://wame.org/page3.php?id=106
- Annette Flanagin, et al. (2023). Nonhuman “Authors” and Implications for the Integrity of Scientific Publication and Medical Knowledge, JAMA. https://jamanetwork.com/journals/jama/fullarticle/2801170
- ARTS Guidelines on AI