นโยบายการรับรู้สื่อสารสนเทศด้านสุขภาพดิจิทัล:กรณีศึกษา WHO, OECD, และประเทศไทย
บทคัดย่อ
ในยุคดิจิทัลสื่อสารสนเทศสุขภาพแพร่กระจายบนโลกออนไลน์ไปอย่างรวดเร็ว ดังนั้นการสื่อสารด้านสุขภาพดิจิทัลจึงมีความสำคัญยิ่ง เนื่องจากมีการนำเสนอข่าวปลอมและข่าวบิดเบือนและเนื้อหาที่เผยแพร่นั้นมีความไม่ถูกต้องเป็นจำนวนมาก โดยเฉพาะในช่วงวิกฤตการณ์ของการเกิดโรคระบาด COVID-19 ส่งผลให้องค์การอนามัยโลก (WHO) และองค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา (OECD) เล็งเห็นความสำคัญของการนำเสนอที่ไม่ถูกต้อง ซึ่งจะส่งผลเสียต่อการรู้สารสนเทศด้านสุขภาพของประชากรโลก จึงได้พัฒนานโยบายเพื่อส่งเสริมการเข้าถึงสื่อสารสนเทศสุขภาพดิจิทัลที่ถูกต้องและเชื่อถือได้ สำหรับประเทศไทย กระทรวงสาธารณสุขได้เร่งพัฒนานโยบายและโครงสร้างพื้นฐานด้านสุขภาพดิจิทัลให้สอดรับกับนโยบายของ WHO และ OECD เพื่อให้ประชาชนคนไทยสามารถเข้าถึงสื่อสารสนเทศสุขภาพได้อย่างทั่วถึง ถูกต้อง และมีประสิทธิภาพ อย่างไรก็ตามประเทศไทยยังต้องเผชิญกับความท้าทายในการสื่อสารด้านสารสนเทศสุขภาพดิจิทัล ทั้งในด้านความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงเทคโนโลยีสารสนเทศ และการเผยแพร่เนื้อหาที่ไม่ถูกต้อง จนอาจส่งผลกระทบต่อการตัดสินใจในด้านสุขภาพของประชาชน บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์นโยบายการสื่อสารและการรับรู้สื่อสารสนเทศสุขภาพดิจิทัลของ WHO, OECD และประเทศไทย โดยเน้นที่การสร้างระบบนิเวศของข้อมูลและสื่อสารสนเทศสุขภาพที่ถูกต้อง เชื่อถือได้ และเป็นไปตามมาตรฐานของ WHO และ OECD ทั้งนี้เพื่อส่งเสริมความตระหนักรู้ด้านสุขภาพของประชากรโลกและของไทย
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงสาธารณสุข. (2564). ยุทธศาสตร์ กระทรวงสาธารณสุข 2564-2568. กรุงเทพฯ : ผู้แต่ง.
ประภาพรรณ หิรัญวัชรพฤกษ์. (2569). ตารางที่ 1 จำนวนประเทศสมาชิกของ OECD ในปี 2569 จำแนกตามภูมิภาค. ปรับปรุงจาก The HLS19 consortium of the WHO Action Network M-POHL. (2021). International report on the Methodology, Results, and recommendations of the European Health Literacy Population Survey 2019-2021 (HLS19) of M-POHL. Vienna: Austrian National Public Health Institute. Retrieved January 15, 2026, from https://m-pohl.net/sites/m-pohl.net/files/inline-files/HLS19%20international%20Report.pdf
ประภาพรรณ หิรัญวัชรพฤกษ์. (2569). ตารางที่ 2 เปรียบเทียบนโยบายการสื่อสารสุขภาพดิจิทัลของ WHO, OECD และไทย. มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ สาขาวิชาบรรณารักษศาสตร์และสารสนเทศศาสตร์.
----------. (2569). ตารางที่ 3 ร้อยละความสำเร็จในการส่งเสริมความรู้ด้านสุขภาพจากผลการสำรวจ HLS19. ปรับปรุงจาก The HLS24 consortium of the WHO Action Network M-POHL. (2024). The M-POHL Health Literacy Population Survey 2024-2026 (HLS24) Retrieved January 15, 2026, from https://m-pohl.net/HLS24
สายชล คล้อยเอี่ยม, วรัญญา สุขวงศ์, ฐิติวัฒน์ แก้วอำดี, อัจฉรา ตันหนึ่ง, รุ่งนภา คำผาง, รักมณี บุตรชน และวิมล โรมา. (2562). รายงานการสำรวจความรอบรู้ด้านสุขภาพของประชาชนไทย อายุ 15 ปีขึ้นไป พ.ศ.2562. นนทบุรี : กระทรวงสาธารณสุข.
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2565). สรุปผลที่สำคัญการมีการใช้ไอซีทีของผู้สูงอายุ พ.ศ. 2565. กรุงเทพฯ :
ผู้แต่ง.
Aumpanseang, V., Suthiwartnarueput, K., & Pornchaiwiseskul, P. (2022). Determinants affecting the health information sharing management and practice for patient referral in Thailand: The perceptions of patients and healthcare professionals. Electronic Health Record, 19(4), from https://ahisp.ahima.org/Page/determinants-affecting-the- health-information-sharing-management-and-practice-for-patient-referral-in-thailand-the-perceptions-of-patients-and-healthcare-professionals
Brugha, R., Bruen, C., & Tangcharoensathien, V. (2014). Understanding global health policy. In The Handbook of Global Health Policy. Wiley. Retrieved 2025, September 20. https:// doi.org/10.1002/9781118509623.ch1
Kaasch, A. (2011). Global Social Policy in The Field of Health Systems: international Organisations and Their Policy Models. [PhD. Thesis, University of Sheffield].
Kijsanayotin, B., Kasitipradith, N., & Pannarunothai, S. (2010). eHealth in Thailand: The current status. Studies in Health Technology and Informatics, 160(Pt 1), 376 380. PMID20841712. Retrieved October 16, 2025, from https://pubmed.ncbi.nlm.nih. gov/20841712
Koivusalo, M. (2010). The shaping of global health policy. Socialist Register, 46, 279-294.
Ministry of Public Health. (2017). eHealth Strategy, Ministry of Public Health (2017–2026). Ministry of Public Health. Office of the Permanent Secretary. Information and Communication Technology Center.
O'Hearn, S., & Edmonds, L. (2014). Global health influences internationalization priorities at Canadian universities. Annals of global health. 80, 210-211. https://doi.org/10.1016/ j.aogh.2014.08.133.
OECD. (2021). OECD Report on Public Communication: The Global Context and the Way Forward. Paris: OECD Publishing. from https://doi.org/10.1787/22f8031c-en
----------. (2023). Health at a Glance 2023: OECD Indicators. Paris: OECD Publishing. from https://oecd.org/en/publications/2023/11/health-at-a-glance-2023_e04f8239/full-report/digital-health-at-a-glance_86518984.html
----------. (2025). Health at a glance 2025: OECD Indicators. Paris: OECD Publishing. from https://doi.org/10.1787/8f9e3f98-en
Rattananont, O., & Wongthongdee, S. (2024). The policy implementation of e Health in the Central Chest Institute of Thailand. Journal of Politics and Governance, 14(1), 33 44. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/jopag/article/view/269392
Ratzan, S. (2011). Web 2.0 and Health Communication. Journal of Health Communication, 16, 1-2. https://doi.org/10.1080/10810730.2011.601967.
Sainimnuan S, Preedachitkul R, Petchthai P, Paokantarakorn Y, Siriussawakul A, Srinonprasert V. (2025). Low Prevalence of Adequate eHealth Literacy and Willingness to Use Telemedicine Among Older Adults: Cross-Sectional Study from a Middle-Income Country. Journal of Medical Internet Research. 27 (e65380). https://doi.10.2196/65380
The HLS19 consortium of the WHO Action Network M-POHL. (2021). International report on the Methodology, Results, and recommendations of the European Health Literacy Population Survey 2019-2021 (HLS19) of M-POHL. Vienna: Austrian National Public Health Institute. Retrieved January 15, 2026, from https://m-pohl.net/sites/m-pohl.net/files/inline-files/HLS19%20international%20Report.pdf
The HLS24 consortium of the WHO Action Network M-POHL. (2024). The M-POHL Health Literacy Population Survey 2024-2026 (HLS24) Retrieved January 15, 2026, from https://m-pohl.net/HLS24
World Health Organization. (2021). Global Strategy on Digital Health 2020-2025. Geneva: WHO. From https://who.int/publications/i/item/9789240020924
World Health Organization. (2023). Area 8: Digital health and health information systems (HIS) – Thailand Country Cooperation Strategy 2022 2026 Annex 12. Retrieved October 19, 2025, from https://cdn.who.int/ media/docs/default-source/thailand/country-cooperation-strategy/2022-2026/2021.08.24-annex-12_area-8-digital-health-and-his.pdf?sfvrsn= 550540461
World Health Organization. Regional Office for Europe. (2013). Health Literacy: The Solid Facts. Copenhagen: WHO, Regional Office for Europe.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
##default.contextSettings.thaijo.licenseTerms##
